Bij de laatste vitrine van de tentoonstelling sta ik stil: er ligt alleen een stofdoek in.
‘Mag ik er even bij?’ Een man stoft af en zet er een aardewerken mandje in.
‘Wat is dat voor mandje?’
‘MAND!’ schreeuwt hij in mijn oor. ‘Kent u dat niet, dat filmpje?’
‘Nee.’
‘Nu weet u dus nog niet wat voor mandje het is. Als ik zeg ‘stofdoekenmand’, begrijpt u mij. Maar van de interviewer mag de antiquair niet uitweiden. Dus schreeuwt hij: ‘MAND!’ Het gekke is dat de schrijverswereld dit ‘mandprincipe’ propageert. En dat terwijl taal uitweidend inclusief moet worden. Maar over die exclusieve, onbeschofte, vrouwonvriendelijke interviewer wordt niet gesproken. Hoe tegenstrijdig is dat?’
‘Maar wat voor mandje is het?’
‘Geen idee.’


https://www.youtube.com/watch?v=ypSKDY4Jp3g
Han, dit fragment wordt nog regelmatig aangehaald, en ja, ik kan er elke keer weer om lachen.
Wat het mandprincipe betreft, er zit een kern van waarheid in, maar net als met drank, alles met mate. Ik merk steeds meer dat in veel stukken ik, hij, wij als onderwerp wordt weggelaten. Ik betrap me er zelf ook wel eens op. Wordt dit samentrekking genoemd?
Levja. Een zakelijke tekst of proza is natuurlijk een wereld van verschil. De gulden middenweg, doseren, lijkt mij.
Bedoel je dit? Hij kwam binnen, hing zijn jas op en ging zitten. (hij kan steeds als onderwerp voor de persoonsvorm worden ingevoegd)
Precies, Han, vaak is in veel dingen de gulden middenweg het beste.
Ja, ook zoals in jouw voorbeeld, maar dan is het correct en lekker kort en krachtig. Ik bedoel meer zoals in het Engels ook vaak is. Wishing you a nice day. Vaak zie je het in het Nederlands nu ook. Wens je een mooie dag. Hier vind ik het geeneens zo storend. Ik kan niet zo snel een zin schrijven, waarin ik het niet mooi vind. Ik ga erover denken.
Levja. Dat is geen samentrekking, maar het weglaten van een persoonlijk voornaamwoord.
Dat vind ik nooit zo fraai. Vaak wordt dat gedaan om herhaling van ‘ik’ te voorkomen:
‘Ga van de week naar de markt. Zie een stal met snuisterijen. Praat met bekenden. Loop door, maar ga toch weer terug… et cetera. Niet echt mooi.
Ja, dat bedoel ik inderdaad, Han. Ik vind het dus ook niet fraai.
Levja. Youp van ’t Hek heeft hier nogal een handje van. Die begint zelfs een zin zonder persoonlijk voornaamwoord. ‘Maak van de week een wandeling…’ Een enkele keer kan dat wel, vind ik, maar niet herhaald in de hele tekst.
Han, inderdaad doet Youp van ’t Hek dit vaak. Ik vind zijn columns vaak erg goed, maar dit weglaten vind ik niet mooi.
Ja dat flimpje ken ik 🙂 Heb gewoon met de man te doen! Maar stiekem ook wel grappig. Iedereen moet op zijn tijd maar even in zijn mand gaan zitten om af te koelen, de interviewer incluis.
Alice. Ik heb ook met die man te doen, zeker door die schoft van een Maxim Hartman als interviewer.
Han, Maxim Harman als schoft wegzetten gaat wat ver. De man speelt duidelijk een rol. Oké, hij is grof, overschrijdt grenzen, maar een schoft…? Volgens mij eerder ruwe bolster, blanke pit.
Harman – Hartman
Ook ik ben geen fan van Maxim Hartman, maar hem een schoft noemen gaat mij eveneens wat ver. Dan denk ik eerder aan een gewetenloze moordenaar.
Nee, het is niet netjes hoe Maxim mensen benadert, maar meneer Mandje is er wel bij gevaren door de bekendheid, zeker na zijn uitzending in DWDD.
Levja. Iemand hoeft geen moordenaar te zijn om een schoft te worden genoemd. Ik heb het niet over dat filmpje, maar hoe hij is en hoe hij over bijvoorbeeld vrouwen spreekt.
Dat is mijn interpretatie van die man.
Ewald. Of hij een rol speelt of niet, ik vind hem gewoon een schoft. En over een ruwe bolster blanke pit heb ik een andere opvatting. Het blijft persoonlijk, natuurlijk.
Han, dan verschillen we daarover van mening. Geen enkel probleem.
Bij de uitzending van ‘Boerderij van Dorst,’ onlangs op tv, met Raven van Dorst en Hanneke Groenteman, zagen we zowel de Maxim Hartman zoals we die van de tv kennen, als een heel andere Maxim Hartman.
Ewald, uiteraard geen probleem. Ik vind het principe ‘mand’ interessanter dan die hele man. Daarover heb ik dit stukje geschreven.
Dat ben ik zeker met je eens, Han. Frappant genoeg verscheen er vandaag, precies een dag na jouw 120w-stukje, op de website schrijverspunt.nl, ook al een cursiefje over ditzelfde filmpje. Kan toeval zijn natuurlijk…
Ewald, ik heb het niet gelezen, zo vaak kom ik niet op Schrijverspunt. Wat ik wel weet is dat vooral copywriters dit principe aanhangen. Vergeten vaak dat het wel duidelijk moet zijn.
Er is een wereld van verschil tussen copywriting en literatuur natuurlijk.
Ewald. Zeker, daarom schrijf ik ook ‘vooral’. En uitweiden op een boeiende manier onderscheidt de goede schrijver van de rest.
Ewald. Ik heb het cursiefje en de reactie gelezen. Tja…