Er liggen velen onder de ereveld zoden in Nederland. Ik kom daar meerdere keren per jaar. Niet om hun te herdenken. Neen. Ik kijk naar de leeftijd gebeiteld in de stenen. Ze zijn 19 of 22 jaar oud geworden. Dappere soldaten die van een regering voor een goede zaak naar Nederlands-Indië moesten. Nooit meer oorlog. Maar in Nederlands-Indië was de werkelijkheid iets anders. Hoe los je dat op? Simpel. Je volgt een bevel op van iemand die weet hoe Duitsers dat deden. Je laat die kleine gevaarlijke bruine mensen hun eigen graf graven. Je neemt een paar foto`s. Je schiet die mensen dood.
Dan kom je thuis in Nederland. Je beseft amper dat je zelf een oorlogsmisdadiger bent.
Je zwijgt.
Veel veteranen die gevochten hebben in Nederlands-Indië zwegen. Maar er zat een prijskaartje aan: alcoholisme en mentale problemen.
Een zwarte bladzijde die zelfs op scholen tijdens geschiedenisles niet (in elk geval niet toen ik jong was) werd behandeld. Hoogtijd dat we er toch eens iets van leren en niet met de vinger naar anderen wijzen. Wij kunnen net zo fout zijn.