Aan de penseelstreek herken je de schilder.
Dat is ook metaforisch toepasbaar op alle mogelijke beroepen, evenals op stromingen of andere uitingen der mensenkinderen.
In een Nederlandse krant lees ik bij het binnenlands nieuws: ‘Man overleden na arrestatie. De politie onderzoekt de zaak.’
In andere media staat daar nog een nadere uitleg bij: ‘Hij verzette zich hevig tijdens zijn arrestatie’- ja, dan vraag je er natuurlijk ook om, hè!
Bij het buitenlands nieuws las ik in dezelfde Nederlandse media een paar weken geleden ongeveer hetzelfde: ‘Man overlijdt na arrestatie.’
Dit keer echter met de uitleg: ‘Hij had kritiek op Poetin,’ of ‘In Rusland worden de mensenrechten vaker geschonden.’
Echt een hele geruststelling om exact dat te lezen wat ik verwacht.

@Cesar. Lezen is een vaardigheid. Schrijven trouwens ook. Gek genoeg lees je wat je wilt lezen ook al staat er vaak iets anders of wordt er iets totaal anders bedoelt. Zo las ik onlangs bij de plaatselijke bakker. Brood met provinciaalse kruiden. Ik ben maar niet naar binnen gegaan. En wat te denken in menig winkelstraat; alles op dit rek, € 10,–. Staan ze toch raar te kijken als je wilt afrekenen. Lezen wat je verwacht … is vaak moeilijk. Grt
@Luc. Mee eens. Laatst zei iemand tegen me: ‘Zo, ik ga eerst eens even lekker shitten!’ om vervolgens op een stoel plaats te nemen. Het duurde even voordat ik doorhad dat hij geen toiletbezoek voor ogen had, maar dat ‘shitten’ blijkbaar plaatselijk dialect is voor ‘zitten.’
In mijn stukje verwijs ik overigens ook naar het manipulatieve karakter van taal. In die kleine of minder kleine nuances in de journalistiek zie je vaak mooi het wij-zij denken gereflecteerd. Ik kan me voorstellen dat niet iedere lezer die nuances en daarmee de mogelijke manipulaties herkent en bovendien zijn er ook genoeg mensen die alleen de media volgen die hun verwachtingspatronen weergeven. Ons systeem zal vast endorfine aanmaken, als ons gelijk wordt bevestigd.
@Cesar. Mooie metafoor. Waarom zet je (‘Ja, dan vraag je er natuurlijk ook om, hè!’) tussen aanhalingstekens?
@Han. Dat staat tussen haakjes, omdat het (bij gebrek aan gedachtenwolkjes zoals in stripverhalen) de (gewenste) gedachte weergeeft van de lezer. Dat wil zeggen de gedachte die de formulering ‘Hij verzette zich hevig bij zijn arrestatie’ bij de lezer moet oproepen, dus dat de gearresteerde z’n dood z’n eigen schuld is en niet de schuld van een (vermeend) fout systeem, zoals in de andere voorbeelden, want dan staat er juist bij dat de gearresteerde kritiek had op die en die of dat de mensenrechten zijn geschonden door hardhandig optreden, met de dood tot gevolg. Met andere woorden: hoe herken je in de media de verschillen in het weergeven en versterken van het wij-zij gevoel.
@Cesar. Gedachtes staan nooit tussen aanhalingstekens behalve als ze hardop worden uitgesproken. Bijvoorbeeld: Hij moet gedacht hebben: ‘Wat kan mij het schelen.’
In dit geval zou ik het met een gedachtestreepje schrijven: In andere media staat daar nog een nadere uitleg bij: ‘Hij verzette zich hevig tijdens zijn arrestatie’ – ja dan vraag je er natuurlijk om.
@Han. Ik ben inderdaad nogal creatief geweest, door een alternatief te zoeken voor de mooie gedachte(n)ballon zoals je in stripverhalen ziet. Maar jouw oplossing is wat correcter, dus aangepast. Ik vraag me nu wel af of de ‘j’ in ‘ja’ niet met een hoofdletter moet, omdat die zin door de lezer wordt gedacht en met kleine letter ‘j’ lijkt het misschien alsof deze zin en de daaraan voorafgaande bij één persoon horen. Of is dat streepje afdoende om dit eventuele misverstand te voorkomen?
Daarnaast geeft mijn tekstcorrectie ‘gedachteballon’ aan, maar mij lijkt ‘gedachtenballon’ logischer, net als ‘gedachtengang,’ dat schijnt ook met en zonder ‘n’ te kunnen. Weet jij hoe dat hier zit?
@Cesar. Achter een gedachtestreepje komt altijd een kleine letter behalve als het om een eigennaam gaat. Zelfs al zou je het op een volgende regel schrijven. En geen punt ervoor.
Gedachte heeft twee meervoudsvormen: gedachtes en gedachten. Dan volgt er geen tussen-n. Net zoals bij gedachtestreepje en groentesoep…
@Han. Dank voor deze nuttige informatie.
@Cesar. Graag gedaan.