Als de olieman met zijn pas opgedane Fordje in Haarlem olie heeft gehaald en hij na een lange dag verlangt naar een stevig bord warm eten, vraagt zijn vrouw of hij eerst nog even naaimachineolie wil halen.
Met als dreiging dat ze anders zijn sokken niet kan stoppen, geeft hij een slinger aan de motor en tuft weer weg. Op de terugweg parkeert hij toch even bij zijn stamkroeg, spoelt zijn dorst weg met een flink aantal neuten en stilt zijn ergste trek met een schaaltje olienootjes.
Als de stooflapjes op het oliestelletje gortdroog zijn geworden komt ie in de olie weer thuis.
‘Het is uit met de pret,’ zegt zijn vrouw en ze stopt de slinger onder het bed.


@Han. Dit vind ik persoonlijk een fraai voorbeeld van fictie. Weerspiegelt én overstijgt de realiteit op een wijze waar een actualiteitscolumn (meestal) niet aan kan tippen.
Ook nog een kleine opmerking, dus geen kritiek in de zin dat het per definitie niet functioneel zou zijn, want vaak is het dat wel, maar ik wil het toch even vermeld hebben, in de hoop dat je het niet verkeerd opvat: veel verkleinwoorden achter elkaar vind ik zelf stilistisch wat minder fraai:
schaaltje/olienootjes/stooflapjes/oliestelletje.
In je vorige tekst: flesje/boodschappenbriefje/velletje/blocnootje.
Ik zeg dus niet dat hier schaal/olienoten/stooflappen/oliestel, etc beter zouden zijn, maar soms zijn er stilistische alternatieven. Als je dit onzin vindt: even goede vrienden.
@Han. In je tekst ‘Doosje met handige scheurrand’ liggen de verkleinwoorden wat verder uit elkaar, daardoor zijn ze minder opvallend en m.i. stilistisch aanvaardbaarder: schilderijtje/liedje/kartelrandje/doosje.
@Han. @Cesar. Ik kan Cesars punt begrijpen en deels onderschrijven. Toch zijn in bovenstaand stukje de verkleinwoordjes – en zo dicht bij elkaar – haast onvermijdelijk. Een schaal olienoten zie ik niet echt voor me, een oliestelletje wordt doorgaans zo genoemd en geen oliestel. Stooflappen had gekund, maar stooflapjes leest en klinkt toch lekkerder in dit geval.
@Cesar, @Ewald. Uiteraard vat ik dit niet verkeerd op. Vooral in langere verhalen en zeker boeken moet je waken voor herhalingen, superlatieven en ook verkleinwoorden. Vaak valt dat je als schrijver niet op. Daarom heeft iedere schrijver een goede redacteur nodig.
De heer Vreeswijk is kneuterig, die koopt bijvoorbeeld een blocnootje et cetera. ‘Fordje’ in de titel geeft de sfeer van toen (Louis Davids) al weer en de verkleinwoorden, zoals Ewald al aangeeft, zijn hier m.i. functioneel en haast niet te vermijden. Hartelijk dank voor je opmerkzaamheid.
@Han. @Ewald. Gelukkig wordt mijn opmerking niet verkeerd opgevat. Deze opmerking betreft, zoals gezegd, het gebruik van verkleinwoorden uit stilistisch oogpunt. Daar noem je precies het juiste woord, Han, ‘kneuterig.’ In het geval van de heer Vreeswijk kan die kneuterigheid juist functioneel zijn, maar veel verkleinwoorden dicht op elkaar kunnen een (andere) tekst ook onbedoeld kneuterig maken.
Vandaag werk ik thuis, dus ik zal proberen mijn punt te verduidelijken in een stukje (functioneel verkleinwoord), waarbij het gebruik van de hyperbool denk ik onvermijdelijk is.
@Cesar. Inhoud en stijl zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ook hier weet men dat ik zeker niet zeg ‘als het maar duidelijk is’. Ik hoop wel dat de inhoud, en dan bedoel ik met name het stukje over de huishoudfolie, tot ieders verbeelding spreekt. Neemt niet weg dat het altijd leerzaam is om over deze taalkundige kwesties te praten.
@Han, kleinigheid van een andere orde: ik stop sokken niet met olie.
@Cora. Er staat NAAIMACHINEolie. Waar zou zijn vrouw nu zijn sokken mee stoppen, denk je?
@Han. Een nog kleiner kleinigheidje: ‘zeg’ = ‘zegt’
@Cesar. Tjonge, hoe vaak al niet overheen gelezen. Hartelijk dank!
@Han, ik had me niet goed uitgedrukt. Bij het sokken stoppen komt de naaimachine er niet aan te pas. Dus ook de NAAIMACHINE-OLIE niet. Maar zijn vrouw kan natuurlijk zijn versleten onderbroek verstellen op de naaimachine.
@Cora. O nee? Ik zie het mijn oma nog doen op de oude Singer handnaaimachine. Een lapje erachter of zoiets, dat voelde je minder dan een wollen stop.
@Han. Kreeg ik toch even de indruk dat de heer Vreeswijk mij als zijn oliedomme nicht Alida wegzette.
@Cora. Laat ik niet merken dat de heer Vreeswijk zo over mijn gewaardeerde intelligente collega-schrijver denkt!
@Han. C’est le ton qui fait la musique.
@Cora. Dat begrijp ik, maar niet wat je (hier) ermee bedoelt.